Wat ís Schaduwspiegel® nou eigenlijk?
Een terechte vraag. Zeker als je beroepsmatig moet beoordelen of deze vorm van complementaire therapie voor iemand passend zou kunnen zijn.
Wat ís Schaduwspiegel® nou eigenlijk?
Een terechte vraag. Zeker als je beroepsmatig moet beoordelen of deze vorm van complementaire therapie voor iemand passend zou kunnen zijn.
Er bestaan veel behandelmethoden, therapieën en programma's voor mensen met PTSS. Schaduwspiegel® is geen behandeling voor ‘PTSS in het algemeen’.
De werkwijze is ontwikkeld voor een veel specifieker soort situatie.
Voor mensen die vanuit betrokkenheid, verantwoordelijkheidsgevoel en de overtuiging ‘we krijgen dit voor elkaar’ anderen door zware, bedreigende of gevaarlijke omstandigheden probeerden te helpen.
Mensen die aan het begin vaak nauwelijks konden overzien wat ze op hun schouders namen.
Die deden wat op dat moment nodig leek.
Die doorgingen.
En die achteraf niet alleen moeten leven met wat ze hebben gezien, meegemaakt of gedaan, maar ook met de mensen die ze níét hebben kunnen helpen, beschermen of redden.
Daar kunnen schuld en schaamte bij komen.
En een manier om daar niet te veel bij stil te hoeven staan:
nog harder doorgaan.
Eerst anderen. Dan zien we later wel naar mij
Dat kan lang goed lijken te gaan.
Werken. Zorgen. Verantwoordelijkheid nemen. Problemen oplossen. Een extra dienst draaien. Er zijn wanneer anderen je nodig hebben.
Juist mensen die hierin terechtkomen, kunnen heel lang opvallend veel dragen.
Niet noodzakelijk omdat het goed met ze gaat.
Maar omdat doorgaan óók de manier kan zijn waarop ze zichzelf overeind houden.
Tot er iets verandert.
Het lichaam werkt niet meer mee. Slapen lukt niet meer. Er gebeurt thuis iets. Werk valt weg. Iemand wordt ziek. De omstandigheden veranderen. Of het systeem dat jarenlang op wilskracht heeft gedraaid, houdt het eenvoudig niet meer vol.
Een cliënt omschreef dat ooit als:
‘Toen kwam de man met de hamer. En die had beter een zeis mee kunnen nemen.’
Pas dan kan zichtbaar worden hoeveel moeite het inmiddels kost om gewone dingen te doen.
En juist voor mensen bij wie zo'n patroon een belangrijke rol speelt, is Schaduwspiegel® ontwikkeld.
Schaduwspiegel® is niet begonnen bij corona
Lang voordat corona bestond, werkte ik al met mensen die na ingrijpende ervaringen hun leven weer moesten zien op te pakken.
Daarbij heb ik ook van dichtbij leren kennen hoe mensen soms jarenlang kunnen blijven functioneren door vooral door te gaan, niet te zeuren en anderen niet met hun eigen last te belasten.
Dat thema loopt bovendien door mijn eigen familiegeschiedenis. Aan mijn vaderskant liggen ervaringen uit de Japanse kampen in Nederlands-Indië; aan mijn moederskant verhalen van mensen die tijdens de oorlog in Den Haag anderen hielpen. Ook daar zag ik wat overleven, verantwoordelijkheid dragen en vooral níét tot last willen zijn nog lang daarna kunnen betekenen.
Toen ik na de coronaperiode zorgprofessionals ontmoette die waren vastgelopen, herkende ik daarom iets.
Niet dezelfde geschiedenis.
Niet hetzelfde trauma.
Wel iets in de manier waarop mensen zichzelf op de been hadden gehouden.
Doorgaan. Zorgen. Dragen. Niet lastig zijn. Zelf oplossen.
Ik ben daarom niet vanaf nul een ‘nieuwe behandeling’ gaan bedenken. Ik heb kennis en werkwijzen uit mijn bestaande complementaire praktijk aangepast en samengebracht voor deze groep en voor de problemen die ik bij hen tegenkwam.
Daaruit is Complementaire Totaaltherapie Schaduwspiegel® ontstaan.
Waarom niet gewoon een bestaande therapie?
Soms is één duidelijke behandeling precies wat iemand nodig heeft.
Maar een mens die jarenlang op deze manier heeft gefunctioneerd, kan op veel meer plaatsen in het dagelijks leven zijn vastgelopen dan alleen op het gebied waarop de diagnose betrekking heeft.
Slecht slapen beïnvloedt concentratie.
Voortdurende spanning beïnvloedt het lichaam.
Schuld en schaamte beïnvloeden de manier waarop iemand naar zichzelf kijkt.
Uitputting kan thuis relaties onder druk zetten.
Niet meer kunnen werken kan raken aan identiteit, eigenwaarde, inkomen, dagritme en zingeving.
En iemand die gewend is alles zelf op te lossen, kan zelfs het ontvangen van hulp buitengewoon moeilijk vinden.
Dan kun je één onderdeel behandelen en daarmee iets belangrijks bereiken, terwijl op andere plaatsen in het leven nog steeds dingen vastlopen.
Schaduwspiegel® kijkt daarom niet alleen naar één klacht, één symptoom of één levensgebied.
Tien aandachtsgebieden: de Levenstaart
Binnen Schaduwspiegel® gebruik ik de Levenstaart om systematisch naar tien verschillende gebieden van het leven te kijken.
Niet om op tien plaatsen problemen te gaan zoeken.
Wel om te voorkomen dat we ons zo sterk op één zichtbaar probleem richten dat we niet meer zien waar iets anders het herstel belemmert — of juist waar mogelijkheden liggen waarop kan worden voortgebouwd.
Wat gaat lichamelijk goed en wat niet?
Hoe gaat het met slapen, eten, bewegen en ontspannen?
Wat gebeurt er emotioneel?
Hoe gaat iemand om met gedachten, keuzes en prikkels?
Hoe zijn de contacten thuis en daarbuiten?
Wat betekent werk of het wegvallen daarvan?
Waar zitten praktische belemmeringen?
Wat geeft betekenis, plezier of het gevoel ergens bij te horen?
En vooral:
wat lukt nog wél?
Niet alle tien gebieden vragen evenveel aandacht. En niet overal hoeft iets veranderd te worden.
Ze zorgen er wel voor dat we de mens niet ongemerkt terugbrengen tot:
‘de PTSS’.
Geen grabbelton met therapieën
Breed kijken betekent niet dat vervolgens willekeurig uit een kast met behandelvormen wordt gegrepen.
Schaduwspiegel® kan verschillende manieren van werken bevatten: gesprek, psycho-educatie, coaching, praktische begeleiding, lichaamsgericht werken, creatieve werkvormen, beeld, muziek, stem, klank, beweging, natuur en systemisch werk.
Welke daarvan worden gebruikt, hangt af van de persoon, de werkvraag en wat op dat moment zinvol en haalbaar is.
Soms moet iemand eerst begrijpen wat er gebeurt.
Soms begrijpt iemand het uitstekend, maar lukt het niet om daarnaar te handelen.
Soms kan praten helpen.
Soms zit iemand met praten vooral nóg meer in het hoofd.
Soms moet er praktisch iets veranderen voordat er überhaupt ruimte ontstaat voor iets anders.
En soms is mijn belangrijkste bijdrage constateren dat iemand op dat moment andere of specialistischer zorg nodig heeft.
De gereedschapskist is dus breed.
Maar het doel is niet om zoveel mogelijk gereedschap te gebruiken.
Het doel is om te bepalen wat déze persoon nú nodig heeft om zelf een volgende stap te kunnen zetten.
Niet terug hoeven naar toen om te werken aan wat nú vastloopt
Een belangrijk uitgangspunt van Schaduwspiegel® is dat iemand helemaal niet terug hoeft naar traumatische herinneringen om eraan te kunnen werken.
Er hoeft geen volledig verhaal op tafel.
Er hoeft niet gegraven te worden naar gebeurtenissen die iemand niet wil of kan vertellen.
Dat betekent niet dat het verleden wordt ontkend of onbelangrijk wordt gemaakt.
We kunnen er indirect mee werken, bijvoorbeeld via spiegelverhalen, beeld, creatief werk, muziek, beweging of andere werkvormen. Wanneer iemand uit eigen beweging concreet over een gebeurtenis wil praten, kan daar vanzelfsprekend ruimte voor zijn.
Maar vertellen of herbeleven is geen toegangskaartje dat eerst ingeleverd moet worden voordat er hulp mogelijk is.
We kunnen beginnen bij het heden:
Waar loop je nú tegenaan?
Wat gebeurt er dan?
Wat lukt nog wel?
Wat zou je anders willen kunnen?
En waar heb jij invloed op?
De cliënt blijft degene die het moet doen
Ook dat is wezenlijk.
Schaduwspiegel® is geen behandeling waarbij iemand een aantal sessies ondergaat waarna de therapeut het probleem heeft opgelost.
Ik kan kijken, vragen, spiegelen, uitleggen, behandelen, oefenen, begeleiden, iets laten ervaren, helpen structureren en waar nodig een stukje meelopen.
Maar ik kan niet namens iemand slapen.
Niet namens iemand grenzen stellen.
Niet namens iemand oefenen.
Niet namens iemand een moeilijk gesprek voeren.
Niet namens iemand opnieuw leren vertrouwen op wat hij of zij zelf waarneemt.
En niet namens iemand besluiten welke richting het eigen leven op moet.
Daarom begint het werk uiteindelijk steeds weer bij een variant op dezelfde vraag:
Wat kan ík doen om…?
Dat maakt de cliënt niet verantwoordelijk voor het ontstaan van de klachten.
Het maakt hem of haar wel tot één van de mensen die invloed kan hebben op wat er hierna gebeurt.
Wat Schaduwspiegel® níét is
Schaduwspiegel® is geen wondertherapie en wordt niet aangeboden als dé behandeling voor PTSS.
Het is niet bedoeld voor iedere persoon met PTSS en ook niet voor iedere vorm of ontstaansgeschiedenis van traumatische klachten.
Het vervangt geen huisarts, psychiater, medisch specialist of andere reguliere zorg wanneer die nodig is.
Het gaat er niet vanuit dat iedere lichamelijke of psychische klacht door trauma wordt veroorzaakt.
Het vraagt niet dat iemand traumatische gebeurtenissen opnieuw beleeft of uitgebreid vertelt.
Het is geen standaardprogramma waarbij iedereen dezelfde interventies in dezelfde volgorde krijgt.
En er wordt geen resultaat beloofd.
Als therapeut neem ik een inspanningsverplichting op me: zorgvuldig onderzoeken wat passend is, binnen mijn deskundigheid werken, doen wat ik professioneel kan bijdragen en verwijzen of samenwerken wanneer andere zorg nodig is.
Wat is er dan wél bijzonder aan?
Niet één afzonderlijke techniek.
Veel onderdelen waarmee binnen Schaduwspiegel® gewerkt kan worden, bestaan ook elders. Gesprekstherapie is niet nieuw. Creatief werken niet. Lichaamsgericht werken niet. Systemisch werk niet. Psycho-educatie niet. Werken met muziek, natuur of beweging evenmin.
Ik hoef dus niet te beweren dat andere therapeuten iets níét kunnen om uit te leggen wat Schaduwspiegel® is.
Het onderscheid zit vooral in de combinatie en de manier van kijken.
Niet vooraf één techniek tot uitgangspunt maken, maar kijken wat deze persoon nodig heeft.
Niet alleen kijken naar de klacht, maar naar het functioneren op verschillende gebieden van het leven.
Niet noodzakelijk terug naar de traumatische gebeurtenis, maar kunnen beginnen bij wat er vandaag gebeurt.
Niet alleen onderzoeken wat niet meer lukt, maar nadrukkelijk ook zoeken naar wat nog wél beschikbaar is.
Niet hulpeloos wachten tot de therapeut iets repareert, maar samen zoeken waar de persoon zelf weer invloed kan krijgen.
En niet koste wat kost binnen Schaduwspiegel® blijven wanneer andere zorg passender is.
Waarom juist zorgprofessionals na corona?
Omdat ik bij een deel van hen een patroon herkende.
Mensen die aan het begin van de pandemie niet konden weten hoe lang het zou duren, wat er van hen gevraagd zou worden en wat het persoonlijk zou kosten.
Ze gingen werken.
Zorgen.
Improviseren.
Beschermen.
Beslissingen nemen in omstandigheden waarin soms geen goede keuze bestond.
Ze konden niet iedereen beter maken.
Niet iedereen beschermen.
Niet iedereen naar huis laten gaan.
En toen de acute crisis voorbijging, betekende dat niet automatisch dat wat zij hadden meegemaakt ook voorbij was.
Voor sommigen werd doorgaan opnieuw de oplossing.
Tot doorgaan niet meer ging.
Dat betekent niet dat iedere zorgprofessional die tijdens corona heeft gewerkt Schaduwspiegel® nodig heeft.
En evenmin dat iedere zorgprofessional met PTSS binnen deze werkwijze past.
Maar voor mensen bij wie juist die combinatie van verantwoordelijkheid dragen, anderen proberen te helpen, schuld of schaamte, zichzelf wegcijferen en langdurig doorgaan een belangrijke rol speelt, kan onderzocht worden of deze manier van werken passend is.
Hoe weet je of Schaduwspiegel® passend is?
Niet door alleen naar een diagnose te kijken.
En ook niet doordat een werkgever, verwijzer of therapeut dat alvast voor iemand besluit.
Eerst moet er een mens aan tafel komen.
Dan beginnen we weer bij die eenvoudige vragen:
**Wat houdt je bezig?
Waar wil je naar kijken?**
Daaruit ontstaat samen een werkvraag.
Soms blijkt vervolgens dat een vorm van Schaduwspiegel® passend kan zijn.
Soms is één inzichtgevend gesprek genoeg om zelf verder te kunnen.
Soms past coaching of begeleiding beter.
Soms is samenwerking met andere zorgverleners nodig.
En soms is het antwoord eenvoudig:
dit is niet de juiste plek voor wat jij nodig hebt.
Ook dat is een bruikbare uitkomst van zorgvuldig kijken.
Een concrete situatie bespreken?
Voor een werkgever, HR-professional, huisarts, bedrijfsarts, UWV-professional of andere verwijzer kan het lastig zijn om op basis van een website te bepalen of deze werkwijze bij iemand zou kunnen passen.
Dat hoeft ook niet.
Een situatie kan eerst besproken worden, zonder dat daarmee al besloten is dat iemand een traject bij mij gaat volgen.
Dan kunnen we samen kijken naar de vraag die er werkelijk toe doet:
Wat lijkt deze persoon nodig te hebben — en zou Schaduwspiegel® daarin iets kunnen bijdragen?
Sanne Steers de Troubadour
Kunstenaar, verhalenverteller en complementair therapeut
Bereikbaar
Kantoor- & postadres:
Postelstraat 14, 5503 BE Veldhoven, Nederland
Bezoekadressen:
Praktijk & workshopruimte:
Burgemeester van Hoofflaan 128, 5503 BR Veldhoven, Nederland
Studio & Atelier:
Burgemeester van Hoofflaan 177, 5503 BL Veldhoven, Nederland
Emailadres: contact@sannesteersdetroubadour.net
Telefoon: +31 (0) 40 - 303 0010 of +31 (0) 6 135 58 617
WhatsApp: +31(0) 6 135 58 617
Praktisch
KvK-nummer: 17167060
BTW-nummer: NL001184317B65
Bankrekening: NL65 KNAB 0256 3994 17
AGB-zorgverlenercode: 90101782
AGB-praktijkcode: 90061292
AGB pgb-zorgaanbieder: 41528945
SHO-registratie: 120375-119308
Website
Aangesloten
Beroepsvereninging voor Beeldend Kunstenaars BBK lidnummer 103875
Beroepsorganisatie voor complementair therapeuten registratie BR-02335
Koepel NAP licentie nr 240363
International Positive Psychology Association IPPA ID-nr 32308